Τετάρτη, 20 Νοεμβρίου 2013

Το Ασύρτικο της Σαντορίνης




Ένα νησί ηφαιστειογενές και εκρηκτικό, γεμάτο σαγήνη, με ιστορία και παράδοση πού χάνονται στα βάθη των αιώνων. Εδάφη πού το ηφαίστειο προίκισε με προσωπικότητα και ακραίες δυνατότητες. Και τέλος το Ασύρτικο, η κορυφαία λευκή ποικιλία της Ελλάδας και σίγουρα πλέον από τις κορυφαίες στην Ευρώπη-η μοναδική πού οι δύστροποι ξένοι ειδήμονες αποδέχονται με ενουσιασμό. Το τρίο της επιτυχίας, πού κάνει το Ασύρτικο της Σαντορίνης να βρίσκεται διαρκώς στην pole position της κούρσας για την κατάκτηση της κορυφής

Ξέρατε ότι το δίδυμο “Ασύρτικο της Σαντορίνης και Sushi” αρχίζει να γίνεται από τα must της σκηνής των εστιατορίων της Ευρώπης; Γνωρίζατε ότι όλο και περισσότεροι ειδήμονες-σε παγκόσμιο επίπεδο-υμνούν το Ασύρτικο της Σαντορίνης και μερικά κλασσάτα έντυπα το πλασάρουν ως ιδιαίτερα trendy; Δεν πρόκειται για αστείο. Έτσι έχουν πλέον τα πράγματα κι’ αν ο κύβος φαίνεται να έχει ήδη ριφθεί για το Ασύρτικο της Σαντορίνης, ο δρόμος πού πρέπει να γίνει είναι ακόμα πολύ μακρύς. Γιατί τα κρασιά της Σαντορίνης μπορεί να ήταν αγαπητά στη χώρα μας από πολύ παλιά, αλλά η υψηλή τους ποιότητα είναι σχετικά πρόσφατη υπόθεση-ενώ ακόμη πιο νεώτερη (άρα και ακόμα ασταθής) είναι η καθιέρωση στον διεθνή στίβο.

Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη από τις καλύτερες λευκές, Ελληνικές ποικιλίες σταφυλιού αλλά και περισσότερο από σε οποιαδήποτε άλλη αμπελουργική περιοχή της Ελλάδας, το δίδυμο “Ασύρτικο και Σαντορίνη” φαίνεται-ακριβώς όπως συμβαίνει και με το Αγιωργίτικο της Νεμέας-να δίνει σάρκα και οστά στην Ελληνική εκδοχή της εικόνας της Μεσογείου. Αλλά εκεί πού το Αγιωργίτικο της Νεμέας φαίνεται να υπηρετεί την Μεσόγειο με θερμό, εγκάρδιο και βελούδινο τρόπο, το Ασύρτικο της Σαντορίνης σαγηνεύει με την έκφραση τού “σκληρού” Ελληνικού φωτός και την αυστηρότητα της άνυδρης φύσης.

ΤΟΠΙΟ ΚΑΙ ΣΚΗΝΙΚΟ

Φαίνεται ότι έχουμε ένα σκηνικό τυπικό για την ανάπτυξη μίας καθαρά Ελληνικής υπόθεσης: ένα νησί καταρχήν αλλά νησί μικρό και άνυδρο. Η Σαντορίνη, το μικρό και άνυδρο νησί, εκφράζοντας την λιτή μοναδικότητα της σε ηφαιστειογενές έδαφος τονίζει την καυτή ιδιαιτερότητα τού φωτός των Ελληνικών νησιών. Κι’ αν το Ελληνικό φώς είναι εκτυφλωτικό και η γοητεία της Σαντορίνης σκληρή, οι αέρηδες πού διαρκώς σχεδόν φυσούν και λες και ξεσηκώνουν όλο το νησί κάνουν την σαγήνη του υπόθεση γεμάτη ακόμα περισσότερο μυστήριο και ερωτηματικά.

Εκεί “πάνω” λοιπόν, στο νησί με τις υψηλές θερμοκρασίες και τούς ισχυρούς ανέμους τη μέρα αλλά με τις βροχοπτώσεις να ακούγονται σαν “κρύο” αστείο και με την αυξημένη υγρασία την νύχτα, στο τόσο ωμό και ξεκάθαρο σκηνικό της Σαντορίνης παίζεται για χρόνια το ίδιο εντυπωσιακό έργο: τού Σαντορινιού Ασύρτικου.

Έχουμε 12000 στρέμματα καλλιεργούμενων αμπελιών, το 85% δηλαδή της καλλιεργούμενης γης στην Σαντορίνη. Πάνω εκεί αναπτύσσεται και καλλιεργείται το Ασύρτικο, με αποδόσεις πού με δυσκολία αγγίζουν τα 300-350 κιλά ανά στρέμμα. Απόδοση δηλαδή τόσο χαμηλή, πού με δυσκολία πιάνει το μισό της στρεμματικής απόδοσης άλλων αμπελουργικών περιοχών της Ελλάδας, αλλά απόδοση-εγγύηση για κρασιά με δυνατή προσωπικότητα και ατέλειωτο ενδιαφέρον. Πράγματι, το ενδιαφέρον για το Ασύρτικο της Σαντορίνης και τα κρασιά του διαρκώς μεγαλώνει και κανένας δεν είναι ακόμα σε θέση να προβλέψει πού θα φτάσουμε και τί θα δούμε στο μέλλον. Το παρόν πάντως μάς “μιλάει” ακόμα μια φορά για τις τόσο χαρακτηριστικά έντονες ομοιότητες ανάμεσα στο Ασύρτικο της Σαντορίνης και το Αγιωργίτικο της Νεμέας. Πιθανότατα δηλαδή οι σημαντικότερες προς το παρόν αμπελουργικές περιοχές της χώρας μας, εκεί όπου σήμερα χτυπάει η καρδιά τού Ελληνικού Κρασιού τόσο καλά όσο πουθενά αλλού, να αποτελέσουν πρόκριμα για την απόσταση πού έχει να διατρέξει το Ελληνικό κρασί-μέχρι πού μπορεί να φτάσει και σε πόσο χρόνο.
Γεγονός πάντως είναι ότι εντός Ελλάδος το Ασύρτικο της Σαντορίνης είναι ήδη κορυφαίο στην ανγνωρισιμότητα και τις προτιμήσεις τού καταναλωτικού κοινού. Ενώ για παράδειγμα μέχρι πριν πέντε χρόνια οι πωλήσεις του έφταναν το 1/5 με 1/6 περίπου των συνολικών πωλήσεων λευκού κρασιού, σήμερα οι πωλήσεις Ασύρτικου της Σαντορίνης έφτασαν το αξιοζήλευτο 1/3 των πωλήσεων λευκών κρασιών παρακαλώ! Κι’ ακόμη κι’ αν δεχτούμε ότι, ότι η αύξηση αυτή οφείλεται στη μόδα και στις διαφοροποιημένες τάσεις της αγοράς, τί πειράζει; Μήπως δεν ξέρουμε ότι αυτές οι τάσεις δεν θα υπήρχαν αν δεν είχαν βάλει το χεράκι τους όλοι πρωτοπόροι-και όσοι τούς ακολούθησαν-πού πέτυχαν την θεαματική βελτίωση των κρασιών της Σαντορίνης και την διαμόρφωση τού σημερινού ποιοτικού προφίλ της;

ΤΟ TERROIR ΚΑΙ ΤΟ ΑΣΥΡΤΙΚΟ

Στην Σαντορίνη οι συνθήκες είναι φαινομενικά μόνο “δυσμενείς”. Γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες της ημέρας, η αυξημένη υγρασία της νύχτας, η θάλασσα πού την περιβάλλει, η ανυπαρξία σχεδόν των βροχοπτώσεων και προπαντός οι ισχυροί άνεμοι δημιουργούν την μία “ακτίνα” τού terroir της Σαντορίνης-με τα ηφαιστειογενή εδάφη να δένουν μαζί τους και να φτιάχνουν ένα αχτύπητο δίδυμο: το εκπληκτικό terroir της Σαντορίνης, πάνω στο οποίο το Ασύρτικο μεγαλουργεί και εκφράζει στο maximum τα προσόντα του. Πραγματικά, οι “δυσμενείς” φαινομενικά συνθήκες τού terroir της Σαντορίνης επιτρέπουν στο έδαφος να εκφραστεί με ηφαιστειογενή ευκρίνεια και στο χαρισματικό Ασύρτικο να πάρει μόνο εκεί το θαυμαστό του βάθος και να εκφράσει την σαγήνη του όπως πουθενά αλλού. Βέβαια, το εκπληκτικό οικοσύστημα-terroir της Σαντορίνης είναι τόσο “στριμμένο” πού το Ασύρτικο είναι γεμάτο δημιουργικές αντιφάσεις: από την μια έχουμε τον μοναδικό αμπελώνα στην Ελλάδα με αυτόριζα, προφυλλοξηρικά πρέμνα και με “αμπελιές” τουλάχιστον 60-80 χρόνων παρακαλώ αλλά και ριζικό σύστημα πού μπορεί να μετράει πολλούς αιώνες(! ! ! ) σε παλαιότητα-ενώ από την άλλη οι αμπελιές για να τα καταφέρουν να αναδείξουν τις θετικές πλευρές αυτού τού εκπληκτικού terroir και να προφυλαχτούν από τις δύσκολες πλευρές τού οικοσυστήματος, αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν και να πάρουν την μορφή κουλούρας-πού θυμίζει περισσότερο καλάθι και φωλιά αποδημητικών πουλιών.

Δυστυχώς, το Ασύρτικο αν και τόσο χαρακτηριστικά εκφρασμένο στην Σαντορίνη και με τέτοια προσωπικότητα όπως πουθενά αλλού στην Ελλάδα όπου ευδοκιμεί, δεν έχει μελετηθεί στο βάθος πού χρειάζεται. Κι’ αν από πρακτική πείρα ξέρουμε, ακριβώς πάλι όπως στο Αγιωργίτικο και την Νεμέα, ότι χωριά όπως το Ακρωτήρι, η Οία, το Ημεροβίγλι και ο Πύργος έχουν τα αμπέλια με το μεγαλύτερο ενδιαφέρον-αυτό οφείλεται μάλλον στο ότι οι καλύτεροι οινοποιοί δούλεψαν και δουλεύουν με σταφύλια από τα χωριά αυτά. Όταν τα αμπελοτόπια της Σαντορίνης μελετηθούν σε βάθος, τότε πιθανώς το Ασύρτικο της Σαντορίνης και τα κρασιά του να κάνουν το πιο εντυπωσιακό άλμα της ιστορίας τους-το πραγματικά μεγάλο άλμα προς την κορυφή.

Το προφίλ των κρασιών τού Ασύρτικου της Σαντορίνης

Δεν είναι εύκολα τα κρασιά της Σαντορίνης, κανένα άλλωστε μεγάλο κρασί δεν είναι εύκολο. Και δεν υπάρχει κανένας λόγος να διστάζουμε ή να ντρεπόμαστε να το λέμε: το Ασύρτικο της Σαντορίνης δίνει σπουδαία κρασιά.

Τα σπουδαία κρασιά της Σαντορίνης λοιπόν είναι κρασιά στιβαρά και σφιχτοδεμένα, συχνά αυστηρά, με overwhelming και εκρηκτικό χαρακτήρα-“υπερβολικό” σε όλα του. Η δομή, το σώμα, το αλκοόλ και οι δυνατότητες παλαίωσης των κρασιών αυτών δεν είναι καθόλου σπάνιο να αγγίζουν πολύ συχνά τον υπερθετικό βαθμό. Με χαρακτηριστικά τους την ακραία προσωπικότητα, την γωνιώδη και “μεταλλική” ιδιοσυγκρασία αλλά και με ένα “ηλεκτρικά” συναρπαστικό προφίλ λεμονάτων αρωματικών και γευστικών προσόντων, τα κρασιά από το Ασύρτικο της Σαντορίνης διαθέτουν εν τούτοις ένα περίεργα θαυμαστό τρόπο κυριαρχίας και ταιριάσματος με τις απολάυσεις τού τραπεζιού.
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΟΥ ΑΣΥΡΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗΣ

Δεν είναι δύσκολο να το μαντέψεις, ζούμε εξάλλου σε μία ιδιαίτερα ανταγωνιστική εποχή-όπου στον χώρο τού κρασιού ξεπετάγονται κάθε τόσο και νεότερες δυνάμεις, με προιόντα πού το ενδιαφέρον και η ποιότητα τους ξεπερνούν συχνά κάθε φαντασία. Το μυστικό για την εξασφάλιση τού μέλλοντος τού Ασύρτικου της Σαντορίνης και των κρασιών της βρίσκεται στην πολλή και μεθοδική δουλειά, ώστε να εξασφαλιστούν μία σειρά προϋποθέσεις:

1. όλο και καλύτερη ποιότητα
2. ταύτιση με την παγκόσμια τάση για βιολογικά καλλιεργημένα αμπέλια και προβολή αυτής της πραγματικότητας
3. κατάδειξη της μοναδικότητας τού οικοσυστήματος της Σαντορίνης και τού αμπελώνα της
4. κατοχύρωση τού Σαντορινιού αμπελώνα ως προστατευόμενου μνημείου, ιδιαίτερου φυσικού κάλλους
5. ανάπτυξη των εναλλακτικών μορφών τουρισμού, όπου ο οινικός τουρισμός και οι περιηγήσεις στους “Δρόμους τού Κρασιού της Σαντορίνης” να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο.

ΟΙ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ ΤΗΣ ΖΩΝΗΣ Ο. Π. Α. Π “ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ”

Ο σημερινός μικρόκοσμος της Σαντορίνης της αμπέλου και τού κρασιού μοιάζει με ιδιαίτερα καλόγουστο ψηφιδωτό παρά με μωσαϊκό. Τόσο δικαιολογημένα και με επιτυχία δεμένες μοιάζουν οι “ψηφίδες” του, όπου το παλαιό και το νέο αλληλοσυμπληρώνονται και εκφράζουν ο καθένας με τον τρόπο του και το δικό του στυλ τις πολλές όψεις τού Ασύρτικου της Σαντορίνης. Το χθες με το σήμερα λοιπόν της Σαντορίνης εκφράζονται με ένα τρόπο τελείως διαφορετικό από τού παρελθόντος, όπου έλαμπε η μετριότητα και τα βαριά, παλιομοδίτικα, δήθεν “παραδοσιακά” κρασιά. Η δική μας σκηνή των πιο σημαντικών παραγωγών είναι:

1. Ι. Μπουτάρης και Υιός Οινοποιητική Α. Ε

Μόνο και μόνο γιατί από εκεί ξεκίνησε το “φρεσκάρισμα” και το face lifting της αμπελοοινικής Σαντορίνης, αξίζει στην πρωτοπόρο αυτή εταιρία μετάλλιο πολλών καρατίων και διαρκής εύφημη μνεία. Γύρω από το “διαστημικό” οινοποιείο Μπουτάρη στην Σαντορίνη έγιναν θαύματα, από εκεί βγήκαν όχι μόνο κρασιά με ανανεωμένη φυσιογνωμία αλλά και ολοκαίνουργια καινοτόμα προϊόντα, ενώ ανέδειξε και πολλούς νέους οινολόγους πού αργότερα τράβηξαν τον δικό τους δρόμο

2. Santo Wines (Συνεταιρισμός)

Όπως αρκετοί ακόμη οινοποιητικοί Συνεταιρισμοί, αποτελεί την ήσυχη δύναμη της ηφαιστειογενούς Σαντορίνης. Με ένα τεράστιο σε μέγεθος και τεχνικές δυνατότητες οινοποιείο, επισκέψιμο στο κοινό, προτείνει μία πολύ μεγάλη γκάμα από ενδιαφέροντα και καλοφτιαγμένα κρασιά, πού δύσκολα μπορεί να προσφέρει ένα μικρό οινοποιείο. Τα κρασιά της Santo Wines ήταν τίμια και καλοφτιαγμένα ακόμα και σε παλαιότερες εποχές, όπου κυριαρχούσαν τα “βαρειά” και οξειδωμένα κρασιά με έντονο το άρωμα παρελθόντος. Από τον εξώστη τού εκθετηρίου-πωλητηρίου τού Συνεταιρισμού, ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει το κρασί της αρεσκείας του με φόντο την μαγεία τού θαλασσινού τοπίου πού εκτείνεται υπερήφανο στο βλέμμα.

3. Γαία Οινοποιητική-Γιάννης Παρασκευόπουλος

Το διαρκές πήγαινε-έλα μεταξύ Νεμέας και Σαντορίνης δεν αποτελεί φόβητρο για τον αεικίνητο Γιάννη Παρασκευόπουλο. Οι σπινταριστοί ρυθμοί αποτελούν για ένα από τούς πραγματικούς Δόκτορες της Ελληνικής Οινοποιίας κίνητρο δράσης και δημιουργικότητας. Μπορεί πολλοί να τον αποκαλούν George Clooney της Ελληνικής Οινοποιίας (είναι στ’ αλήθεια γοητευτικότατος) αλλά το πραγματικά σημαντικότερο είναι ο πρωτοπόρος ρόλος του στην ανάδειξη τού Ασύρτικου της Σαντορίνης. Ο “Θαλασσίτης” του αποτέλεσε για χρόνια ορόσημο της νέας πραγματικότητας της οινοποιητικής Σαντορίνης

4. Πάρις Σιγάλας

Από την Οία και τα Μαθηματικά στο κρασί και μάλιστα στο Ασύρτικο της Σαντορίνης, η απόσταση τελικά αποδείχτηκε ότι δεν ήταν και τόσο μεγάλη. Από τότε πού ο Πάρις Σιγάλας εγκατέλειψε οριστικά την διδασκαλία των Μαθηματικών, η άνοδος του στον χώρο τού κρασιού υπήρξε αλματώδης. Η “Σαντορίνη” Σιγάλα είναι κρασί-ορόσημο, πού μεταξύ άλλων μάς έμαθε ότι α. τα άσπρα Ελληνικά κρασιά παλαιώνουν και μάλιστα υπέροχα και β. μέχρι πού μπορεί να φτάσει ένα παλαιωμένο κρασί Σαντορίνης. Το οινοποιείο-μπιζουδάκι στους Μπαξέδες, με το εξοχικό Σαντορινιό “άρωμα” πού αποπνέει, σε κάνει να ονειρεύεσαι

5. Αργυρός

Από τις πιο διακριτικές παρουσίες στον χώρο τού Σαντορινιού κρασιού, αν και το εκπληκτικό “Παλαιωμένο Vinsanto” ήταν το πρώτο βήμα πού τον τίναξε στο φώς τού ήλιου. Σιγά-σιγά άρχισε να φαίνεται η αξία και των ξηρών κρασιών τού Γιάννη Αργυρού, με κορυφαίο το “ατσάλινο” Κτήμα Αργυρού-Βαρέλι πού τόσο πειστικά πρόβαλλε για χρόνια το περιοδικό Wines and Spirits. Τώρα πού σιγά-σιγά η νέα γενιά των παιδιών τού Γιάννη-Ματθαίου και Λίλας Αργυρού-προβάλλει όλο και πιο δυναμικά στο προσκήνιο, το προς τα έξω άνοιγμα είναι ολοφάνερο

6. Γαβαλάς

Δεν πρόκειται μόνο για ένα γλυκύτατο και συμπαθέστατο άνθρωπο, ούτε απλώς για μία ακόμη από τις πιο διακριτικές και σεμνές παρουσίες στον χώρο τού Σαντορινιού κρασιού. Η “Σαντορίνη Γαβαλά” είναι ένα ιδιαίτερα αξιόλογο κρασί, γεμάτο τυπικότητα και ποιότητα. Από την άλλη μεριά, ο Γαβαλάς “ευθύνεται” και για το “Κατσανό”-ένα ιδιαίτερα συμπαθητικό και δροσερό κρασί, με τεράστιο προσόν την διάσωση δύο απίστευτα άγνωστων ποικιλιών της Σαντορίνης, τού “Κατσανού” και της “Γαιδουριάς”. Αξιοπρόσεκτη περίπτωση

7. Χαρίδημος Χατζηδάκης

Λιγόλογος και χαμηλού προφίλ, ο Χαρίδημος Χατζηδάκης ‘ αν και Κρητικός από τον Νομό Ηρακλείου κατακτήθηκε από χρόνια από την Σαντορίνη-από τότε πού δούλευε στο οινοποιείο Μπουτάρη. Από τότε πού με την Σαντορινιάς καταγωγής, χαμογελαστή και γλυκομίλητη σύζυγο του Κωνσταντίνα(παλιά κι’ αυτή τού οινοποιείου Μπουτάρη) έφτιαξαν το mini οινοποιείο τους στο χωριό Πύργος, το στυλ Χαρίδημου Χατζηδάκη και τα κομψά κρασιά του άρχισαν όχι μόνο να γίνονται γνωστά προς τα έξω αλλά-το κυριότερο-να διακρίνονται και να είναι αγαπητά για την ποιότητα και το κομψό τους προφίλ.

8. Αρτέμης Καραμολέγκος (San-torini Winery)

Από τις νεότερες παρουσίες στον χώρο τού Σαντορινιού κρασιού, ο Αρτέμης Καραμολέγκος αποφάσισε να “ρίξει το γάντι” ενάντια στο “οινικώς ορθόν” τού Ασύρτικου της Σαντορίνης. Πράγματι, τα περισσότερα αμπέλια του ξεφεύγουν εντελώς από την αμπελιά- “κουλούρα” και ακολουθούν την ρηξικέλευθη για την Σαντορίνη διάταξη των γραμμικών (! ! ! ) αμπελώνων. Απώτερη φιλοδοξία, η πλήρης κάλυψη των αναγκών του από γραμμικούς αμπελώνες. Η επόμενη “ασέβεια” τού εικονοκλάστη Σαντορινιού οινοποιού είναι η εσκεμμένη δημιουργία κρασιών με εμφανή φρουτώδη αρώματα. Τα πρώτα αποτελέσματα είναι ενδιαφέροντα και ενθαρρυντικά. Απομένει να φανεί αν σε βάθος χρόνου το τόλμημα δικαιολογείται πραγματικά.

Αλέξανδρος Σακκάς

Nooz.gr : Το Ασύρτικο της Σαντορίνης