Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2013

ΟΙΑ ΣΑΝΤΟΡΙΝΗ - OIA SANTORINI


Κάποιοι τουριστικοί προορισμοί στον πλανήτη βρίσκονται πάντα στην πρώτη γραμμή. Παρά τις νέες ανταγωνιστικές αγορές που ανοίγονται, παρά τους παραδοσιακούς πελάτες που δίνουν τη θέση τους σε νέες εθνικότητες, παρά την οικονομική ύφεση, καταφέρνουν να διατηρούν τη θέση τους στην παγκόσμια αγορά. Ενας από αυτούς είναι η Οία της Σαντορίνης. Η Μάγια Τσόκλη συναντά τον πρόεδρο της Κοινότητας της Οίας, Γιώργο Χάλαρη.
Υπάρχουν κάποιοι «τοπικοί άρχοντες» στην Ελλάδα -όχι πολλοί- που δεν συνδύασαν το όνομά τους με πελατειακές σχέσεις, που αντιστάθηκαν σε ιδιωτικά συμφέροντα, που πάλεψαν τέλος πάντων για ένα όραμα... Μια τέτοια καλή περίπτωση είναι ο Γιώργος Χάλαρης. Τον συνάντησα στο ξενοδοχείο Ριμίδα που διατηρεί η σύζυγός του. Η θέα ήταν πραγματικά εξαιρετική. «Για μένα, η Οία είναι ένας ξεχωριστός κόσμος», του είπα. «Είναι σαν να μην ανήκει στην υπόλοιπη Σαντορίνη».
ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΑΛΑΡΗΣ: Α, όχι, η Οία είναι πάνω στη Σαντορίνη, είναι η επάνω μεριά του κόσμου! Κοίτα τι βλέπεις από εδώ που καθόμαστε: όλη την καλντέρα! Είναι λες και είσαι μέσα! Βλέπεις Ημεροβίγλι, Φηρά, Πύργο, Ακρωτήρι, Θηρασιά και όλη την Οία. Είσαι στον ομφαλό της Γης! Γι' αυτό και οι επισκέπτες ερωτεύονται αυτό το μέρος. Και αυτός ο θαυμασμός «ξεσπά» τον απανωμερίτη Σαντορινιό, τον κάνει υπερήφανο. Και εγώ εκεί πατώ το χειμώνα, όταν αναγκάζομαι να συγκρουστώ με κάποιους που θέλουν να αυθαιρετούν και φορώ τη στολή του αστυφύλακα, του πολεοδόμου ή του αρχαιολόγου, για να υπερασπιστώ τον τόπο: υπενθυμίζω το θαυμασμό των ξένων για τη μοναδικότητά μας.
Η μοναδικότητα της Οίας δεν είναι αποτέλεσμα της τύχης. Οπως πολύ σωστά μού υπενθύμισε η αρχιτέκτων Βούλα Μποζινέκη-Διδώνη, στις αρχές του '76 ο ΕΟΤ, με πρωτοβουλία του Αρη Κωνσταντινίδη και της ομάδας του, παίρνουν υπό την προστασία τους τον οικισμό. Αναστηλώνουν τις κάναβες και τα υπόσκαφα σπίτια και ξεκινούν υποδομές με στόχο να προτείνουν ένα νέο ελληνικό μοντέλο ήπιας ανάπτυξης. Πιστεύοντας ότι συγχρόνως με τον αρχιτεκτονικό σεβασμό πρέπει να υπάρχουν και παράλληλες δραστηριότητες, φτιάχνουν το υφαντήριο και το ναυτικό μουσείο και οργανώνουν τις πρώτες πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Κάποια χρόνια αργότερα, η ανάγκη ενός ειδικού διατάγματος που θα έθετε όρους δόμησης, χρήσης γης, μέγιστο αριθμό καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος και θα επέτρεπε τη μετατροπή των υπόσκαφων σε επαγγελματικούς χώρους φιλοξενίας γίνεται επιτακτική. Επί προεδρίας Ιωάννη Χαϊδεμένου, με τη συνεργασία του ΥΠΕΧΩΔΕ και την υποστήριξη όσων μπορούσαν να ασκήσουν πολιτικές επιρροές, το διάταγμα νομοθετείται το '93. Η σωτηρία της Οίας από την ελληνική μας αυτοκτονική μανία θα ολοκληρωθεί το '97, με βελτίωση του Προεδρικού Διατάγματος, όταν και με αποτελεσματικές πιέσεις των κατοίκων και των υποστηρικτών της, εξαιρείται από το πρόγραμμα Ιωάννης Καποδίστριας και παραμένει κοινότητα, απαρτίζοντας μαζί με άλλες πέντε (Νυμφαίο, Πάπιγκο, Μακρινίτσα, Πάνορμο Τήνου και Αμπελάκια Λάρισας) το Δίκτυο «Των Ελλήνων οι Κοινότητες», που ευαισθητοποιεί -με τις πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν- την κοινή γνώμη και την Πολιτεία. Σειρά από γενικότερες προσπάθειες ενεργών πολιτών, όπως της οικογένειας Αλαφούζου και του Γιάννη Τσεκλένη, η υπογειοποίηση των καλωδίων του ΟΤΕ και της ΔΕΗ, η πλήρης ανάπλαση του οικισμού αλλά και η παρουσία του Γιώργου Χάλαρη στο τιμόνι της κοινότητας τα τελευταία 15 χρόνια μάς χαρίζουν τη σημερινή εικόνα της Οίας.
ΜΑΓΙΑ ΤΣΟΚΛΗ: Μπήκαμε στο καλοκαίρι και βλέπω την Οία γεμάτη. Πού είναι και πόσο σας έχει αγγίξει η οικονομική κρίση;
Γ.Χ.: Κοίταξε, άποψή μου είναι ότι αυτή η παγκόσμια κρίση είναι πρώτα ηθική και μετά οικονομική. Με οικονομικά μεγέθη τώρα, θα έλεγα ότι η Οία απευθύνεται χρόνια τώρα σε ένα παγκόσμιο εύπορο κοινό (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει αποκλείσει τους υπόλοιπους) που, παρά την ύφεση, είναι αρκετό για να γεμίσει τον οικισμό. Γι' αυτό και εδώ η κρίση είναι ακόμη στο επίπεδο της διερεύνησης. Το πρόβλημα βέβαια αφορά τους επαγγελματίες που εξαρτώνται από τον μαζικό τουρισμό και τους μεγάλους tour operators. Γιατί αυτοί καθοδηγούν την αγορά. Οταν φέτος τα charters ξεκίνησαν να έρχονται στη Σαντορίνη 15 ημέρες αργότερα από ό,τι πέρυσι, αυτό δεν μπορεί να μην επηρεάζει κάποιους.
Ομως, ένας τόπος, έστω κι αν αυτός είναι η Οία, θέλει συνεχή φροντίδα για να παραμείνει ανταγωνιστικός. Μέχρι πρότινος, με το φόρο παρεπιδημούντων στο 2% (ποσοστό επί του συνόλου του τζίρου των τουριστικών εμπορικών επιχειρήσεων που αποδιδόταν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση), η κοινότητα συμμετείχε ενεργά στα έργα συντήρησης και εκσυγχρονισμού της Οίας. Τώρα, μετά την πίεση των ανά τη χώρα μεγαλοξενοδόχων, το ποσοστό μειώθηκε στο 0,5%.
Γ.Χ.: Νομίζω ότι μέχρι σήμερα διαχειριστήκαμε σοφά τα χρήματα που είχαμε στη διάθεσή μας. Επιασαν τόπο. Σήμερα, όμως, βρίσκομαι στη δυσάρεστη θέση να λέω στους συγχωριανούς μου, αλλά και στους επιχειρηματίες, ότι με τη μείωση των εσόδων που μου επιβάλλει το κράτος, δεν μπορώ να εφαρμόσω το πρόγραμμα για το οποίο με ψηφίσατε. Εκανα τις προτάσεις μου και τους είπα ότι πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να συνεχίσετε να αποδίδετε ένα ανάλογο ποσό· γιατί ο επισκέπτης της Οίας απαιτεί ποιότητα από εμάς, Μάγια. Είτε μένει για μέρες εδώ είτε είναι περαστικός.
Μ.Τ.: Πόσους μήνες «δουλεύει» η Οία;
Γ.Χ.: Ο Μάης μαζί με τις αρχές Ιουνίου είναι από τις καλύτερες περιόδους της σεζόν, καλύτερες και από τον Αύγουστο για τα πολυτελή καταλύματα. Οι καλοί μας πελάτες θα ξανάρθουν στις αρχές του Σεπτέμβρη.
Μ.Τ.: Οι εθνικότητες των πελατών έχουν αλλάξει τελευταία;
Γ.Χ.: Ναι, έχουν μειωθεί αρκετά οι Αγγλοι, οι Γάλλοι, οι Σκανδιναβοί και έχουν αρχίσει να εμφανίζονται Ρώσοι, Ουκρανοί και Κορεάτες. Οι Αμερικανοί παραμένουν σταθεροί.
Μ.Τ.: Μιλώντας για Αμερικανούς, μόλις κάποιος με ρώτησε τι γίνεται με την ενέργεια στο νησί.
Γ.Χ.: Ξέρεις ότι είμαι ένας από τους 14 Ελληνες -10 από το Αιγαίο- που υπογράψαμε το σύμφωνο των Δημάρχων της Ευρώπης για τη μείωση διοξειδίου του άνθρακα; Υπήρξα τεχνικός της ΔΕΗ και από καιρό έβλεπα πού πήγαινε το πράγμα. Ο τόπος δεν μπορεί να αντέξει αυτή την περίεργη αδιαφορία που υπάρχει σε κεντρικό επίπεδο. Μας καίει αυτήν τη στιγμή ο ήλιος, παιδί μου, δεν μας καίει το δέρμα; Βάζουμε αντηλιακό. Και εμείς δεν τον εκμεταλλευόμαστε! Φυσάει τρομερά και εμείς περιφρονούμε τον αέρα…
Μ.Τ.: Και μην ξεχνάμε ότι βρισκόμαστε σε ένα χωριό-θαύμα της βιοκλιματικής σοφίας των παλιών μαστόρων…
Γ.Χ.: Ακριβώς. Τα υπόσκαφά μας ουσιαστικά δεν χρειάζονται κλιματισμό. Κλείνεις τα «σκούρα», που λέγαμε, την κατάλληλη ώρα της ημέρας και διατηρούνται δροσερά. Το χειμώνα δεν χρειάζονται θέρμανση. Ετσι μεγαλώσαμε, γι' αυτό και υπογράψαμε το σύμφωνο. Κάναμε μια μελέτη που μειώνει κατά 37% τις ενεργειακές ανάγκες του εργοστασίου αφαλάτωσης που έχουμε και που καλύπτει όλες τις ανάγκες της Οίας για νερό. Ετοιμάζουμε φωτοβολταϊκά συστήματα για όλα τα δημόσια κτίρια. Τρέξαμε δηλαδή πρώτα να μειώσουμε ως κοινότητα τις δικές μας κακές πράξεις, για να μπορούμε μετά να ζητήσουμε από τον πολίτη.
Αντικαταστήσαμε όλους τους λαμπτήρες με χαμηλής ενέργειας. Κάναμε και μία άλλη μελέτη, για τη διαχείριση των λυμάτων με τριτοβάθμια επεξεργασία, ώστε να ποτίζουμε τα αμπέλια μας με ανακυκλωμένο καθαρό νερό. Tελευταία καταθέσαμε και μια κυκλοφοριακή μελέτη για τη σωστή κυκλοφορία των αυτοκινήτων και των ανθρώπων, για να μη γίνεται το αδιαχώρητο στο χωριό και στο δρόμο κατά μήκος του οικισμού. Θα φέρουμε οικολογικά mini buses που θα εξυπηρετούν τους κατοίκους και η περιοχή θα ανακουφιστεί. Μετά, δημοσιοποιήσαμε μια χωροταξική μελέτη για χρήσεις γης, ιδιαίτερα για τον κάμπο, ώστε να προστατευτεί ο αρχαιότερος αμπελώνας του κόσμου. Η κατά παρέκκλιση οικοδόμηση μέσα στη μέση του κάμπου και η καταστροφή του αμπελιού θα σταματήσει. Και πρέπει να πω εδώ ότι ήδη δέχομαι πίεση από πολλούς ανθρώπους…
Μ.Τ.: Η τοπική κοινή γνώμη τι λέει για όλες αυτές τις κινήσεις;
Γ.Χ.: Η κοινή γνώμη έχει ωριμάσει κι αυτή, θέλει τον τρόπο της. Το πρόβλημα όμως, Μάγια, μιλώντας για τον τουρισμό στο νησί, είναι γενικότερο, γιατί ό,τι και να κάνεις τοπικά, εξαρτάσαι από την ευρύτερη τουριστική μας πολιτική και εικόνα. Πριν από λίγο καιρό είχαμε ένα κακό δημοσίευμα ενός Αμερικανού δημοσιογράφου, που έλεγε ότι το πρώτο που σας προτείνω είναι να μην πάτε ποτέ στη Σαντορίνη, όπου από την πολυκοσμία θα καταταλαιπωρηθείτε. Και εν μέρει έχει δίκιο. Ερχονται εδώ και σχεδόν τους μαντρώνουμε. Ξέρεις πόσοι είναι οι ξένοι που μας επισκέπτονται και που θα επιθυμούσαν μετά να πάνε στη Φολέγανδρο ή την Ανάφη και δεν υπάρχουν συγκοινωνίες; Δεν θα μπορούσαν αυτά τα νησιά να δεχτούν κόσμο το Μάιο ή το Σεπτέμβριο; Δεν θα μπορούσαν να μεγαλώσουν τη σεζόν τους, ανακουφίζοντας και τη Σαντορίνη; Ξέρεις πόσος κόσμος θα ήθελε να πάει από εδώ στην Αμοργό; Δεν θα μεγάλωνε την παραμονή των τουριστών μας μια τέτοια δυνατότητα; Οταν τους περιορίζεις μόνο στην Οία, και την Οία υποβαθμίζεις και τον τουρισμό σου καταδικάζεις. Γι' αυτό σου λέω, το θέμα πρέπει να μελετηθεί κεντρικά. Οι φωνές μας έχουν αρχίσει να βραχνιάζουν και οι Οίες να μειώνονται…
Πίνοντας ένα γλυκό Vinsanto και βλέποντας τον ήλιο να χάνεται πίσω από την Οία, ο Γιώργος Χάλαρης κοίταξε την απέναντι αλώβητη Θηρασιά, που υπάγεται και αυτή διοικητικά στην κοινότητά του, και μου είπε: «Ξέρεις ότι ξεκινήσαμε μια ολοκληρωμένη μελέτη Γενικού Πλάνου Ανάπτυξης της Θηρασιάς; Επιμένουμε και θέλουμε ήπια τουριστική ανάπτυξη, με υψηλές προδιαγραφές, εναλλακτικό τουρισμό και ευαίσθητες παρεμβάσεις.
Ηδη το πρώτο βήμα έγινε με τη δημιουργία της μονάδας του Κωστή Ψύχα που έχει τον Περίβολα. Η μελέτη αναδεικνύει παλιούς εγκαταλελειμμένους οικισμούς, συντήρηση μονοπατιών, χώρους θέασης, καθώς και τη συντήρηση και τη λειτουργία αγροτοκαταλυμάτων. Στόχος μας είναι να γίνει η νήσος Θηρασιά το πιο οικολογικό πράσινο νησί του Αιγαίου! Πιστεύω ότι θα είναι το νησί της επόμενης δεκαε-τίας, γιατί γλίτωσε, είναι μέχρι σήμερα πραγματικά τουριστικά παρθένο!». Και συνέχισε πλέον με ύφος πολιτικού: «Στόχος μου είναι να διατηρήσουμε με όποιο προσωπικό κόστος τον τόπο μας, έστω και προκαλώντας κάποιους, ακόμα και την κεντρική διοίκηση! Δεν έχουμε συναινέσει με το γενικότερο πνεύμα που υπάρχει για την ισοπέδωση των πάντων στο βωμό του εύκολου κέρδους, υποστηρίζουμε την πολιτιστική μας ταυτότητα και κληρονομιά!!!».
«Γεια σου, βρε Γιώργο!» συμπλήρωσα, απολαμβάνοντας την τελευταία γουλιά του σαντορινιού λιαστού κρασιού μου.


kathimerini.gr | ΟΙΑ