Κυριακή, 17 Μαρτίου 2013

Αμοργός: Αγρια ομορφιά στην άκρη των Κυκλάδων


Άγριο το τοπίο, οδικές διαδρομές που κινούνται συνεχώς πάνω από τη θάλασσα σε ένα ορεινό νησί με βραχώδεις και τραχιές ακτές, πολυτραγουδισμένο από ντόπιους και ταξιδιώτες. Πολλοί από τους τελευταίους ανήκουν στους πιστούς του φίλους και επισκέπτες που δέθηκαν με το μέρος και τους ανθρώπους του, όπως η Ευδοξία από την Καστοριά που τα τελευταία καλοκαίρια έρχεται ανελλιπώς στα Κατάπολα για δουλειά, όπως εκείνα τα κορίτσια από την Αθήνα που άνοιξαν στα Θολάρια το δικό τους μαγαζί χειροποίητου κοσμήματος, διαμένοντας έστω τους καλοκαιρινούς μονάχα μήνες στον αγαπημένο τόπο.
Η Αμοργός όσο μικρή κι αν δείχνει, δεν είναι για μια φορά ούτε για λίγες μόνο ημέρες. Aλλωστε, παρά τα μόλις 121 τετραγωνικά της χιλιόμετρα, είναι μακρόστενη και προσφέρεται τόσο για ενδιαφέρουσες πεζοπορικές διαδρομές όσο και για πολλά πολλά χιλιόμετρα με αυτοκίνητο ή μοτοσικλέτα.
Αξέχαστο το ηλιοβασίλεμα στα Θολάρια, μοναδική η διαδρομή που ακολουθήσαμε για να γυρίσουμε πίσω στη Χώρα, συνοδεία των χρωμάτων της δύσης του ήλιου, ακαταμάχητα γραφική η Χώρα της, από τις ομορφότερες και αυθεντικότερες των Κυκλάδων. Oσο για το Μοναστήρι της Παναγιάς της Χοζοβιώτισσας… σαν ζωγραφιά στο βράχο!
Αμοργός: το ανατολικότερο νησί των Κυκλάδων. Από το Βορρά ώς το Νότο η άγονη ομορφιά της δεν εξαντλείται. Και οι ελάχιστες κοιλάδες που τη «σπάνε» προσφέροντας δουλειά στους Αμοργιανούς, περί τους 2.000 τον αριθμό, γεωργούς και κτηνοτρόφους, απλώς την ενισχύουν.
Στο πέρασμα του χρόνου
Κατά την αρχαιότητα, η Αμοργός ήταν γνωστή με διάφορες ονομασίες όπως Υπερία, Πλατάγη, Ψυχία, Καρκησία. Αναφέρεται επίσης ως Τρίπολη, από τις τρεις πόλεις που υπήρχαν στο νησί: Aρκεσίvη, Μινώα, Aιγιάλη ή Μελανία. Η Aρκεσίνη βρισκόταν στο βορειοδυτικό άκρο του νησιού, η Αιγιάλη στη βορειοανατολική πλευρά, κοντά στα σημερινά Θολάρια, και η Μινώα στον κόλπο των Καταπόλων, όπου, σύμφωνα με το μύθο, βρίσκονταν τα θερινά ανάκτορα του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα.
Οπως προκύπτει από τα ευρήματα των ανασκαφών, η συμμετοχή της Αμοργού στη διαμόρφωση του Πρωτοκυκλαδικού πολιτισμού (3200 - 2000 π.Χ.) υπήρξε σημαντική, ενώ αξίζει να αναφέρουμε ότι έχουν ανασκαφεί μέχρι σήμερα 12 ακροπόλεις από εκείνη την περίοδο, καθώς και ερείπια πολλών κατοικιών και νεκροταφείων.
Μινωίτες, Μυκηναίοι, Ιωνες από τη Νάξο και Μακεδόνες ήταν ορισμένοι μόνο από αυτούς που πέρασαν από την Αμοργό μέσα στους αιώνες που ακολούθησαν. Το 322 π.X. έγινε η Ναυμαχία της Αμοργού, μία από τις σημαντικότερες ναυμαχίες της αρχαιότητας, ανάμεσα στους Αθηναίους και τους στρατηγούς του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οπότε η Αθήνα ηττήθηκε και έχασε οριστικά τη ναυτική της ηγεμονία.
Κατά τη Ρωμαϊκή εποχή, η Αμοργός ήταν τόπος εξορίας, ενώ κατά τους Βυζαντινούς χρόνους το νησί ανήκε στο θέμα του Αιγαίου, όπως και τα άλλα νησιά των Κυκλάδων. Από τον 7ο έως τον 10ο αιώνα η Αμοργός δοκιμάζεται από αλλεπάλληλες επιδρομές πειρατών, με αποτέλεσμα να ερημώσουν οι παράκτιοι οικισμοί του νησιού. Αργότερα περιήλθε στους αδελφούς Ανδρέα και Ιερεμία Γκίζι και το 1309 προσαρτήθηκε στο Δουκάτο του Αιγαίου. Το 1370 την κατέλαβε ο ενετικός στόλος. Στα χρόνια που ακολούθησαν το νησί δοκιμάστηκε σκληρά από νέα κύματα πειρατικών επιδρομών, γεγονός που οδήγησε αρκετούς από τους κατοίκους του να καταφύγουν μαζικά στην Κρήτη. Το 1446 κύριος του νησιού έγινε ο κόμης της γειτονικής Αστυπάλαιας, Ιωάννης Κουιρίνι. Ακολούθησαν επιδρομές Καταλανών και Τούρκων, και το 1537 το νησί κατελήφθη από τον Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα. Το 1751 αναφέρεται η ίδρυση ελληνικής σχολής στο μοναστήρι της Αγίας Μαρίνας, ενώ την περίοδο των Ορλωφικών το νησί κατελήφθη πρόσκαιρα από Ρώσους.
Η Αμοργός προσχώρησε αμέσως στην Επανάσταση του 1821. Μετά την άφιξη του Καποδίστρια στην Ελλάδα, ιδρύθηκε στο νησί το Αλληλοδιδακτικό Σχολείο, ενώ κατά τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου, η Αμοργός χρησιμοποιήθηκε ως τόπος εξορίας πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος.
Αξίζει να δείτε
• Το Βυζαντινό Μοναστήρι της Παναγιάς της Χοζοβιώτισσας, προστάτιδας του νησιού, όπου φυλάσσονται σπάνιες εικόνες και χειρόγραφα. Σε 300 υψόμετρο αποτελεί αρχιτεκτονικό αριστούργημα και προκαλεί δέος με τη θέση του στην απροσπέλαστη πλαγιά βράχου. Ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Αλέξιο Κομνηνό το 1088, προς τιμήν της σχεδιασμένης από τον Ευαγγελιστή Λουκά εικόνας της Παναγίας την οποία τον καιρό της Εικονομαχίας είχε στείλει μια γυναίκα από το Χόζοβο της Μικράς Ασίας. Κάθε χρόνο, στη γιορτή της Παναγίας στις 21 Νοεμβρίου, γίνεται μεγάλο πανηγύρι και προσφέρονται γλυκά και αλμυρά τοπικά εδέσματα.
• Στη Χώρα βρίσκεται το Βενετσιάνικο Κάστρο, κτισμένο από τον Ιερεμία Γκίζι τον 13ο αιώνα, όπως επίσης η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, στην αγκαλιά του βράχου. Στο κέντρο της, στοΑρχοντικό του Γαβρά, στεγάζεται το Αρχαιολογικό Μουσείο Αμοργού. Η Χώρα είναι διάσπαρτη με κάτασπρες μικρές και μεγάλες εκκλησίες, ενώ η κορυφογραμμή του διπλανού λόφου είναι στολισμένη με μια σειρά ανεμόμυλους.
• Ανασκαφές έφεραν στο φως τα ερείπια της Αρχαίας Μινώας, στο λόφο Μουντουλιά, πάνω από τα Κατάπολα. Η Μινώα είναι μία από τις τρεις αρχαίες πόλεις της Αμοργού, η οποία δεν έχει καμία σχέση με τη Μινωική Κρήτη. Το δε μεταγενέστερο αυτό όνομα πιθανότατα απορρέει από τη λατρεία του ηρωικού παρελθόντος και του μυθικού βασιλιά Μίνωα. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η πόλη, χτισμένη σε λόφο με την ακρόπολη να βρίσκεται 255 μ. από το επίπεδο της θάλασσας, έχει λεηλατηθεί πολλάκις για την εύρεση των φαντασιοδημιούργητων θησαυρών του Μίνωα.
• Στα Θολάρια υπάρχει τετράγωνος πύργος που ονομάζεται Βίγλα.
• Η Παναγία Πανοχωριανή απέχει ένα τέταρτο πεζοπορίας από τη Λαγκάδα και το Βυζαντινό Μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου μία ώρα περπάτημα από τη Λαγκάδα.
• Τον αρχαίο βωμό στη θέση προφήτης Ηλίας πάνω από το φαράγγι του Αρακλού στην Αιγιάλη.
• Βραχογραφίες, έργα ταπεινού καλλιτέχνη, συναντώνται κατά τις οδοιπορίες στα βουνά της Αιγιάλης στο παλιό μονοπάτι προς τη Χώρα.
• Στην Αρκεσίνη, στη θέση Καστρί, διακρίνονται τα ερείπια της αρχαίας πόλης.
Παραλίες
Αν και αρχικά η Αμοργός δεν φαίνεται να έχει τόσο πολλές παραλίες, με μια πιο προσεκτική ματιά διαπιστώνουμε το αντίθετο, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι η πρόσβαση στις περισσότερες από αυτές δεν είναι πολύ εύκολη και ως εκ τούτου απαιτείται σχετικά καλή φυσική κατάσταση, γερά παπούτσια, αντηλιακό, καπέλο για τον ήλιο και κυρίως… όρεξη για περπάτημα! Κατά τ' άλλα, ως προς τις ακριβείς τοποθεσίες των παραλιών, και στην Αμοργό να θυμάστε ότι η συνδρομή των ντόπιων είναι σε κάθε περίπτωση πολύτιμη.
Ξεκινώντας από την αγαπημένη μας παραλία θα σας πάμε από τη Χώρα προς τη νότια μεριά του νησιού και συγκεκριμένα στην παραλία του Μούρου. Αφού αφήσετε το αυτοκίνητό σας πάνω από την παραλία, θα χρειαστεί να κατεβείτε για πέντε περίπου λεπτά ένα μονοπάτι για να φτάσετε στην παραλία. Αν είστε τυχεροί και δεν έχει πολύ κόσμο, αυτό που θα αντικρίσετε θα σας αποζημιώσει ακόμα και για τη δυσκολία, ένεκα της ανηφόρας, που θα έχετε ανεβαίνοντας το μονοπάτι για να φύγετε. Στον Μούρο υπάρχουν και δύο υποθαλάσσιες σπηλιές.
Με σειρά προτίμησης, συνεχίζουμε για τη διάσημη από το «Απέραντο Γαλάζιο» του Λικ Μπεσόν παραλία της Αγίας Αννας. Βρίσκεται πολύ κοντά στη Χώρα και το Μοναστήρι της Χοζοβιώτισσας και τα νερά της είναι χωρίς υπερβολή κρυστάλλινα! Για όλους όσοι προτιμάτε το γυμνισμό, εκεί κοντά θα βρείτε το Καμπί.
Με διάθεση να γνωρίσουμε το νησί απ' άκρη σ' άκρη, θα κινηθούμε και πάλι νότια, ήτοι προς την Αρκεσίνη και ακόμα πιο πέρα: σε μια διαδρομή που κινείται σε υψόμετρο παράλληλα με τη θάλασσα αρχικά για να μπει στην ενδοχώρα και να ξαναβγεί στο Νότο, αποκαλύπτοντας μετά κάμποσες στροφές τα μικρά και μικρότερα νησιά που βρίσκονται απέναντι από το νότιο τμήμα του νησιού και φέρνοντας την Αμοργό στο κέντρο μιας ενδιαφέρουσας πολυνησίας. Οι παραλίες που θα συναντήσετε εκεί είναι ο Περιβολάς, αμμώδης παραλία μπροστά από το μικρό βραχώδες νησάκι Πεταλίδι, ο Κάτω Κάμπος, γραφικός κόλπος με άμμο και χαλίκι κοντά στην Κολοφάνα, το Αμμούδι, η Παραδείσια και η Καλοταρίτισσα, με την τελευταία να αποτελεί το νοτιότερο κολπίσκο του νησιού απ' όπου μπορείτε να περάσετε με καΐκι στο πανέμορφο νησάκι Γραμβούσα που βρίσκεται απέναντι.
Αφήνοντας τον λιγότερο γνωστό Νότο με προορισμό τον δημοφιλέστερο Βορρά, με τον όρμο της Αιγιάλης να βρίσκεται στο επίκεντρο, μπορείτε να κολυμπήσετε είτε στην ομώνυμη παραλία είτε πολύ καλύτερα, και αφού όμως αποδεχτείτε το γεγονός ότι θα περπατήσετε αρκετά στη Μεγάλη Βλιχάδα, περίπου μια ώρα πεζοπορίας από τα Θολάρια, στη Μικρή Βλιχάδα, βορειοδυτικά των Θολαρίων, επίσης μετά μισή ώρα πεζοπορίας από το χωριό. Η Ψιλή Αμμος είναι αμμώδης παραλία, όπου θα φτάσετε είτε με λάντζα είτε περπατώντας 30΄ από το λιμάνι της Αιγιάλης. Η Λεβρωσσός είναι παραδοσιακά παραλία γυμνιστών στο δρόμο προς τα Θολάρια και αυτή (πριν από την Ψιλή Αμμο), ενώ αν έχετε αντοχές αξίζει και το κολύμπι στην παραλία Χάλαρα ύστερα από πεζοπορία μιας ώρας από το χωριό Ποταμός. Λίγο πριν από την Αιγιάλη, όπως την προσεγγίζετε από τη Χώρα, αριστερά θα βρείτε την απάνεμη παραλία του Αγίου Παύλου, ενώ διανύοντας με καΐκι μια απόσταση 300 μέτρων, ακριβώς απέναντι από τον Αγιο Παύλο, μπορείτε να κολυμπήσετε σε μία από τις δύο παραλίες της Νικουριάς. Πρόκειται για ένα μικρό ακατοίκητο νησί γνωστό για τη χρησιμότητα που είχε στην αρχαιότητα ως ορυχείο πρώτης ύλης για την κατασκευή νομισμάτων του Μίνωα.
Στα Κατάπολα, τέλος, και γύρω από αυτή την περιοχή μπορείτε να κολυμπήσετε τόσο στην ομώνυμη παραλία, στην οποία αξίζει να σημειώσουμε ότι έχει γίνει βιολογικός καθαρισμός, όσο και στοΜαλτέζι, με beach bar, ομπρέλες και ξαπλώστρες, προσβάσιμο είτε με λάντζα από τα Κατάπολα είτε από μονοπάτι. Επίσης, κοντά είναι οΑγιος Παντελεήμονας και οι Πλάκες και ακόμα πιο κοντά το Κάτω Ακρωτήρι πριν συνεχίσετε για τις Φοινικιές και τους Αγιους Σαράντα.


kathimerini.gr | Αμοργός: Αγρια ομορφιά στην άκρη των Κυκλάδων